On Franklık Vicdan

21 Kasım 1850. Lille.

Kuzeyin sert rüzgarı, şehrin üzerine kömür karası bir kefen gibi çökmüştü. Fabrika bacalarından yükselen yoğun is, Haussmann tarzı yeni binaların beyaz taşlarını çoktan kirli bir griye boyamıştı. Sokaklarda gaz lambaları, can çekişen birer fener gibi titriyor; aristokrasinin kadife perdeli pencerelerinden sızan sıcak sarı parıltılarla alay ediyordu. Aşağıda, parke taşlarının arasında, çamaşırcı kadın Catherine’in nasırlı elleri buz tutmuş suyla boğuşurken, yukarıda burjuvazi kadehlerini tokuşturuyordu. Şehir, zenginliğin kibri ile yoksulluğun isyanı arasında gerilmiş bir yay gibi titriyordu.

Hırsız Alphonse için o gece adalet, sadece bir hayatta kalma içgüdüsüydü. Belediye binasının arka sokağındaki loş bir askıdan kaptığı ağır, yün paltoyu üzerine geçirdiğinde, sadece soğuktan korunacağını sanıyordu. Oysa palto, Jean-Pierre adında, sistemin dişlileri arasında çoktan ezilmiş bir adama aitti. Alphonse, paltonun astarına gizlenmiş o meşum kabarıklığı hissettiğinde, eline geçen şeyin sadece on franklık bir banknot değil, şehrin tüm kirli çamaşırlarını ortaya dökecek bir itirafname olduğunu henüz bilmiyordu.

Şehrin öteki ucunda, Emniyet Müfettişi Vantress, elindeki Bertillon Kumpası ile bir suç mahallini ölçmekle meşguldü. Onun için dünya, santimetrelerden ve değişmez kanunlardan ibaretti. "Kanun bir duvardır Vesperian," dedi, yanındaki gölge gibi duran adama bakmadan. "Ya önünde durursun ya da altında kalırsın."

Vesperian, nam-ı diğer "Gölge Dedektif", sol gözündeki Gölge Gözü adlı özel merceği düzeltti. Bu mercek, ışığın kırılmalarını takip ederek sıradan gözlerin kaçırdığı detayları —bir barut izini, bir damla mürekkebi, bir yalanın titremesini— yakalardı. "Duvarlar bazen yanlış yere inşa edilir Müfettiş," diye mırıldandı Vesperian. "Ve o duvarın altında kalanlar, bazen sadece suçlular değil, hakikatin kendisidir."

Olaylar, şehrin kalbindeki o devasa çamaşırhanede, Le Lavoir des Anges'de kesişti. İçerisi, dev kazanlardan yükselen buharla boğucu bir sıcaklığa hapsolmuştu. Sabun kokusu, dışarıdan sızan isli sisle karışıyor, görüş mesafesini bir nefes boyuna indiriyordu. Catherine, kardeşinin paltonun içinde bıraktığı sırrın peşindeydi. Alphonse ise hem polisten hem de gölgelerin arasından süzülen "Apache" çetesinden kaçıyordu.

Çete lideri Calix, pelin otu kokan nefesi ve elindeki usturasıyla buharın içinden belirdiğinde, çamaşırhane bir basınç odasına dönüştü. "O kağıdı ver küçük fare," dedi Calix, sesi kazandaki suyun kaynaması gibi hırıltılıydı. "Mürekkep Kraliçesi, sırlarının bir hırsızın cebinde terlemesine izin vermez."

Vesperian ve Vantress içeri girdiğinde, gerilim zirveye ulaştı. Müfettiş silahını çekti; kanunun soğuk namlusu buharın içinde parladı. Ancak Vesperian, merceğinden bakınca başka bir şey gördü: Alphonse'un titreyen ellerindeki o mektup, Belediye Başkanı’nın ve gizemli Madame Thalassia’nın imzasını taşıyan bir yolsuzluk belgesiydi. Şehrin dokusunu değiştiren o görkemli binaların, fakirlerin mezarları üzerine kurulduğunun kanıtıydı.

"Müfettiş, kumpasınla bu ihanetin çapını ölçemezsin," dedi Vesperian sessizce. "Bu mektup, Jean-Pierre'in neden 'kazayla' öldüğünün cevabı."

Dışarıda Apache’ler kapıyı zorlarken, içerideki buhar Catherine’in hıçkırıklarına karıştı. Jean-Pierre, bir kahraman olarak değil, bu devasa çarkın dişlileri arasında ezilen bir böcek gibi ölmüştü. Vesperian, kendi babasının, idam edilen bir celladın kanlı mirasını düşündü. O, babasının kestiği boyunların hesabını hukukla sormaya yemin etmişti ama hukuk, bugün bir celladın satırından daha kör ve keskin bir giyotine dönüşmüştü.

Şafak sökerken, Apache’ler sisin içinde kaybolmuş, Calix yaralı halde karanlığa çekilmişti. Madame Thalassia Zephyrine’in fildişi yelpazesi, uzaktaki bir faytonun penceresinden son bir kez sallandı; o, istediği skandalı ve gücü çoktan elde etmişti.

Vantress, elindeki Bertillon Kumpası’nı yere bıraktı; ölçülebilir hiçbir veri, bu ihanetin büyüklüğünü açıklamaya yetmiyordu. 10 Franklık banknot ve mektup, Vesperian’ın cebinde Lille’in en karanlık sırrı olarak kaldı. Catherine, kardeşinin palto astarındaki kan lekesine sarılıp ağlarken, Alphonse elinde bir palto ve ruhunda on franklık bir vicdan azabıyla sokaklara döndü.

Tanrılar masada kalmış, bedeli ise her zamanki gibi sokaktakiler ödemişti.